Göz sağlığı, özellikle çocukluk döneminde dikkatle takip edilmesi gereken önemli bir konudur. Çocuklarda görülen miyopi (uzağı net görememe), yalnızca mevcut göz numarasının düzeltilmesini değil, ilerleme hızının da takip edilmesini gerektirebilir.
Günümüzde miyopi yönetiminde kullanılan özel gözlük camı teknolojilerinden biri HOYA MiYOSMART gözlük camlarıdır. MiYOSMART, standart tek odaklı gözlük camlarından farklı olarak hem net görüş sağlamayı hem de çocuklarda miyopi ilerlemesini ve gözün aksiyel uzamasını yavaşlatmaya yardımcı olmayı amaçlar.
MiYOSMART Gözlük Camı Nedir?
MiYOSMART, çocuklarda miyopi ilerlemesinin yönetilmesine yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş özel bir gözlük camıdır.
Hong Kong Politeknik Üniversitesi ile HOYA iş birliğiyle geliştirilen MiYOSMART camlarda D.I.M.S. (Defocus Incorporated Multiple Segments) adı verilen optik teknoloji kullanılır.
Bu teknoloji sayesinde camın merkez bölümünde çocuğun reçetesine uygun net görüş sağlanırken, çevresindeki özel optik segmentler miyopik defokus oluşturur.
Amaç, çocuklarda miyopinin ilerlemesinde önemli bir faktör olan gözün aksiyel uzamasını yavaşlatmaya yardımcı olmaktır.
MiYOSMART bu nedenle yalnızca mevcut göz numarasını düzelten standart bir gözlük camından farklı olarak, miyopi yönetimine yönelik özel bir optik tasarıma sahiptir.
MiYOSMART D.I.M.S. Teknolojisi Nasıl Çalışır?
D.I.M.S. teknolojisinde camın merkez bölümünde net görüş sağlayan optik alan bulunur. Bu alanın çevresinde ise miyopik defokus oluşturmak üzere yerleştirilmiş çok sayıda küçük optik segment yer alır.
- Merkez bölüm çocuğun reçetesine göre net görüş sağlar.
- Çevrede bulunan D.I.M.S. segmentleri miyopik defokus oluşturur.
- Bu optik tasarım gözün aksiyel uzamasını yavaşlatmaya yardımcı olmayı amaçlar.
- Çocuk günlük yaşamında gözlüğü normal bir numaralı gözlük gibi kullanabilir.
Miyopi kontrolünün amacı gözün büyümesini tamamen durdurmak değildir. Amaç, standart görme düzeltmesine kıyasla miyopinin ve gözün aksiyel uzamasının daha yavaş ilerlemesine yardımcı olmaktır.
MiYOSMART Camlarının Faydaları Nelerdir?
Miyopi İlerlemesini Yavaşlatmaya Yardımcı Olur
MiYOSMART'ın en önemli özelliği, yalnızca çocuğun mevcut miyopisini düzeltmek yerine miyopi ilerlemesinin yönetilmesine yardımcı olacak özel bir optik tasarım kullanmasıdır.
Aksiyel Uzamayı Yavaşlatmaya Yardımcı Olur
Miyopi ilerlerken gözün ön-arka uzunluğunda, yani aksiyel uzunluğunda artış görülebilir. D.I.M.S. teknolojisinin amaçlarından biri bu aksiyel uzama hızını azaltmaya yardımcı olmaktır.
Günlük Kullanıma Uygundur
MiYOSMART, çocuğun okulda, evde, açık havada ve günlük aktivitelerinde kullanabileceği bir gözlük camı olarak tasarlanmıştır.
Çocuklara Yönelik Dayanıklı Cam Yapısı
MiYOSMART camlarda çocukların günlük kullanım koşulları dikkate alınır. Bununla birlikte camın gerçek dayanıklılığı ve kullanılabilecek kaplamalar seçilen ürün varyantına göre değişebileceğinden, cam ve çerçeve seçimi sırasında optisyeninizden bilgi alınmalıdır.
UV Koruması
MiYOSMART ürün ailesinde UV korumasına yönelik özellikler bulunabilir. Kullanılacak camın teknik özellikleri ve kaplama seçenekleri sipariş sırasında ayrıca kontrol edilmelidir.
MiYOSMART Klinik Araştırmaları Ne Gösteriyor?
MiYOSMART D.I.M.S. teknolojisinin etkinliği yıllardır farklı klinik ve gerçek yaşam çalışmalarıyla araştırılmaktadır.
En önemli çalışmalardan biri, Hong Kong'da gerçekleştirilen iki yıllık randomize kontrollü klinik araştırmadır.
Bu çalışmaya başlangıçta 8–13 yaş arasında 183 miyop çocuk dahil edildi. Çocuklar D.I.M.S. cam kullanan grup ve standart tek odaklı gözlük camı kullanan grup olarak karşılaştırıldı.
- D.I.M.S. cam kullanan çocuklarda iki yıllık ortalama miyopi ilerlemesi -0.41 D olarak ölçüldü.
- Standart tek odaklı cam kullanan grupta ortalama ilerleme -0.85 D oldu.
- Buna göre miyopi ilerlemesi D.I.M.S. grubunda ortalama %52 daha yavaş gerçekleşti.
- D.I.M.S. grubunda ortalama aksiyel uzama 0.21 mm, standart tek odaklı cam grubunda ise 0.55 mm olarak ölçüldü.
- Bu sonuç aksiyel uzamanın D.I.M.S. grubunda yaklaşık %62 daha az olduğunu gösterdi.
Bu sonuçlar MiYOSMART'ın D.I.M.S. teknolojisinin çocuklarda miyopi ilerlemesi ve aksiyel uzama üzerinde etkili bir miyopi yönetim yöntemi olabileceğini gösteren temel klinik kanıtlardan biridir.
Not: Klinik araştırma sonuçları her çocukta aynı sonucu garanti etmez. Etkinlik; yaş, başlangıç miyopi değeri, genetik faktörler, kullanım süresi ve bireysel göz gelişimine göre değişebilir.
MiYOSMART'ın Uzun Dönem Etkinliği Var mı?
MiYOSMART'ın önemli özelliklerinden biri yalnızca iki yıllık başlangıç çalışmasının değil, daha uzun dönemli takip verilerinin de bulunmasıdır.
D.I.M.S. teknolojisiyle ilgili çocuklar üzerinde gerçekleştirilen takip araştırmalarında 6 yıllık kullanım verileri yayımlanmıştır. HOYA ayrıca D.I.M.S. teknolojisiyle ilgili 8 yıllık takip verilerini de bilimsel toplantılarda paylaşmıştır.
Uzun dönem çalışmalar, miyopi yönetiminin birkaç aylık bir uygulama olarak değil, çocuğun göz gelişimi boyunca düzenli takip edilmesi gereken bir süreç olduğunu göstermektedir.
HOYA'nın güncel verilerine göre D.I.M.S. teknolojisi hakkında dünya çapında çok sayıda bilimsel yayın bulunmaktadır ve araştırmalar farklı ülkelerde devam etmektedir.
MiYOSMART Türkiye'deki Çocuklarda Araştırıldı mı?
Evet. D.I.M.S. teknolojisinin Türkiye'deki çocuklarda kullanımına ilişkin veriler de bulunmaktadır.
Türkiye'de ilerleyen miyopisi bulunan çocukların değerlendirildiği retrospektif bir çalışmada, D.I.M.S. cam kullanan çocuklar standart tek odaklı gözlük kullanan çocuklarla karşılaştırıldı.
Çalışmanın ilk altı aylık sonuçlarında D.I.M.S. grubunda standart tek odaklı cam grubuna göre hem miyopi ilerlemesinde hem de aksiyel uzamada daha düşük değişim bildirildi.
Araştırmacılar, Türkiye'deki çocuklardan elde edilen sonuçların da D.I.M.S. camların miyopi ilerlemesini ve aksiyel uzamayı azaltmadaki etkinliğini desteklediğini bildirdi.
MiYOSMART Farklı Ülkelerde de Araştırılıyor mu?
Evet. MiYOSMART üzerine yapılan çalışmalar yalnızca Asya'daki çocuklarla sınırlı değildir.
2025 yılında yayımlanan Birleşik Krallık merkezli iki yıllık çok merkezli çalışmada D.I.M.S. cam kullanan çocuklarda aksiyel uzamanın beklenen tedavisiz miyopik göz büyümesine göre daha düşük olduğu bildirildi.
Aynı çalışmada görsel fonksiyonların korunabildiği ve çocukların büyük bölümünde kullanım sırasında belirgin görsel şikâyetlerin görülmediği raporlandı.
Avrupa'da yapılan araştırmalar da D.I.M.S. teknolojisinin farklı çocuk ve ergen popülasyonlarında miyopi yönetimindeki etkisini incelemeye devam etmektedir.
2026'da MiYOSMART Teknolojisinde Neler Değişti?
HOYA, D.I.M.S. teknolojisini geliştirmeye devam ediyor. 2026 yılında şirket, yeni nesil miyopi kontrol gözlük camı olan MiYOSMART iQ için yeni klinik veriler açıkladı.
MiYOSMART iQ, mevcut D.I.M.S. teknolojisini temel alan ancak Triple Enhanced Design (DIMS TED) adı verilen yeni bir optik tasarım kullanan yeni nesil bir çözüm olarak geliştirildi.
2026 yılında açıklanan randomize kontrollü çalışmanın ilk sonuçlarında, MiYOSMART iQ kullanan 4–12 yaş arasındaki çocuklarda ilk 12 ay sonunda ortalama olarak klinik açıdan anlamlı miyopi ilerlemesi görülmediği bildirildi.
Önemli: MiYOSMART iQ, mevcut MiYOSMART D.I.M.S. camlarla aynı ürün değildir. Yeni nesil bir teknolojidir. Türkiye'deki ürün bulunabilirliği, satış tarihi ve reçete seçenekleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu gelişme, miyopi kontrol gözlük camlarının halen aktif olarak geliştirilen bir teknoloji olduğunu ve önümüzdeki yıllarda çocuklara yönelik daha farklı optik çözümlerin sunulabileceğini gösteriyor.
MiYOSMART Kimler İçin Uygun Olabilir?
MiYOSMART camlar özellikle miyopisi ilerleyen çocuklarda göz doktoru tarafından değerlendirilebilecek miyopi yönetimi seçeneklerinden biridir.
Aşağıdaki durumlarda değerlendirilmesi gündeme gelebilir:
- Miyopi teşhisi konmuş çocuklar
- Göz numarası düzenli olarak artan çocuklar
- Erken yaşta miyopi başlayan çocuklar
- Ailesinde miyopi veya yüksek miyopi öyküsü bulunan çocuklar
- Miyopi ilerlemesinin düzenli olarak takip edilmesi gereken çocuklar
Ancak yalnızca çocuğun yaşı veya mevcut numarası üzerinden MiYOSMART kullanılması gerektiğine karar verilmemelidir.
Miyopi kontrol yaklaşımı, göz doktorunun muayenesi ve güncel reçetesi doğrultusunda belirlenmelidir.
MiYOSMART Kullanmaya Başlamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
MiYOSMART cam kullanmaya başlamadan önce çocuğun kapsamlı bir göz muayenesinden geçmesi gerekir.
Camların göz doktorunun verdiği güncel reçeteye göre hazırlanması ve optik ölçümlerin doğru alınması önemlidir.
- Çocuğun güncel gözlük reçetesi kullanılmalıdır.
- Pupilla mesafesi ve cam merkezleme ölçümleri doğru alınmalıdır.
- Çocuğun yüz yapısına uygun bir çerçeve tercih edilmelidir.
- Çerçeve burundan aşağı kaymamalıdır.
- Camın optik bölgelerinin gözle doğru konumda olması sağlanmalıdır.
- Düzenli göz doktoru kontrollerine devam edilmelidir.
Özellikle miyopi kontrol camlarında doğru çerçeve ve doğru merkezleme yalnızca estetik açıdan değil, camın tasarlandığı şekilde kullanılabilmesi açısından da önemlidir.
MiYOSMART Kullanırken Göz Kontrolü Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Miyopi yönetimi düzenli takip gerektirir. Ancak her çocuk için kesin olarak “6 ayda bir” şeklinde tek bir takip süresi belirlemek doğru değildir.
Kontrol sıklığı çocuğun yaşı, miyopinin başlangıç seviyesi, ilerleme hızı, aile öyküsü ve göz doktorunun değerlendirmesine göre değişebilir.
Bu nedenle kontrol programı göz doktoru tarafından kişiye özel olarak belirlenmelidir.
Takiplerde mümkün olduğunda yalnızca gözlük numarasındaki değişim değil, gözün aksiyel uzunluğundaki değişimin de değerlendirilmesi miyopi ilerlemesinin izlenmesine yardımcı olabilir.
MiYOSMART Camları Günde Kaç Saat Kullanılmalı?
Miyopi kontrol gözlük camları günlük yaşam boyunca düzenli kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
Çocuğun gözlüğü yalnızca okulda veya ders çalışırken takıp günün geri kalanında çıkarması yerine, göz doktorunun ve optik uzmanın önerdiği kullanım programına uyması önemlidir.
MiYOSMART'ın klinik çalışmalarında çocukların camları günlük yaşamlarında düzenli şekilde kullandığı değerlendirilmiştir.
Kullanım süresi çocuğun ihtiyacına göre belirlenmeli ve doktor tarafından farklı bir öneri verilmedikçe reçeteli gözlük günlük kullanım düzeninin bir parçası olmalıdır.
MiYOSMART Camları Ne Kadar Süre Kullanılmalıdır?
MiYOSMART kullanım süresinin her çocuk için 16 veya 18 yaşında kesin olarak sona ereceği şeklinde bir kural yoktur.
Miyopinin ilerleme hızı kişiden kişiye değişebilir ve bazı kişilerde göz gelişimi genç yetişkinlik döneminde de devam edebilir.
Bu nedenle MiYOSMART veya başka bir miyopi kontrol yönteminin ne zaman bırakılacağına yalnızca yaş üzerinden karar verilmemelidir.
Miyopinin ne kadar süredir stabil olduğu, son kontrollerdeki göz numarası değişimi, aksiyel uzunluk gelişimi ve göz doktorunun değerlendirmesi birlikte dikkate alınmalıdır.
MiYOSMART Kullanırken Açık Havada Vakit Geçirmek Önemli mi?
Evet. Miyopi yönetimi yalnızca özel bir gözlük camının kullanılmasından ibaret değildir.
Çocukların düzenli olarak açık havada vakit geçirmesi, uzun süre kesintisiz yakın mesafeye bakmaması ve ekran kullanımının dengeli tutulması genel göz sağlığı açısından önemlidir.
MiYOSMART kullanılması bu yaşam alışkanlıklarının yerine geçmez. Göz doktorunun önerdiği miyopi yönetim planı bütün olarak uygulanmalıdır.
MiYOSMART Ekran Kullanımından Kaynaklanan Göz Yorgunluğunu Azaltır mı?
MiYOSMART'ın temel kullanım amacı ekran kaynaklı göz yorgunluğunu tedavi etmek değildir. Ürünün temel amacı çocuklarda miyopi ilerlemesini yönetmeye yardımcı olmaktır.
Uzun süre telefon, tablet veya bilgisayar kullanılması gözlerde yorgunluk ve kuruluk gibi şikâyetlere neden olabilir. Bu nedenle çocukların ekran kullanımında düzenli molalar vermesi önemlidir.
MiYOSMART kullanılması sınırsız ekran süresinin olumsuz etkilerini ortadan kaldıran bir çözüm olarak değerlendirilmemelidir.
MiYOSMART Miyopiyi Tamamen Durdurur mu?
Hayır. MiYOSMART'ın amacı her çocukta miyopiyi tamamen durdurmak değildir.
Klinik araştırmalar D.I.M.S. teknolojisinin ortalama olarak miyopi ilerlemesini ve aksiyel uzamayı azaltabildiğini göstermektedir; ancak her çocuğun verdiği yanıt farklı olabilir.
Bazı çocuklarda göz numarası MiYOSMART kullanırken de artabilir. Önemli olan ilerleme hızının düzenli kontrollerle takip edilmesidir.
MiYOSMART Kullanmak Yüksek Miyopi Riskini Azaltabilir mi?
Çocukluk döneminde başlayan miyopi zaman içerisinde yüksek derecelere ulaşabilir. Genel olarak miyopi derecesi yükseldikçe bazı göz hastalıklarının yaşam boyu görülme riski de artabilir.
Bu nedenle miyopi yönetiminin amacı yalnızca çocuğun bugün daha düşük numaralı gözlük kullanmasını sağlamak değildir. Miyopi ilerlemesini mümkün olduğunca sınırlamak uzun dönem göz sağlığı açısından da önem taşır.
Ancak MiYOSMART'ın belirli bir göz hastalığını kesin olarak önlediği şeklinde değerlendirilmemesi gerekir. Ürün miyopi ilerlemesini yönetmeye yönelik bir gözlük camıdır.
MiYOSMART Gözlük Camı Fiyatları
MiYOSMART gözlük camları çocuğun reçetesine ve seçilecek ürün özelliklerine göre hazırlandığı için tek bir sabit fiyat üzerinden değerlendirilmemelidir.
Fiyatı etkileyebilecek unsurlar arasında reçete değerleri, kullanılacak kaplama seçenekleri, seçilen çerçeve ve güncel ürün seçenekleri bulunabilir.
Güncel MiYOSMART fiyatı, cam seçenekleri ve uygulama bilgisi için Lens Optik ile iletişime geçebilirsiniz.
MiYOSMART satış ve uygulaması optik mağazamız üzerinden gerçekleştirilmektedir.
MiYOSMART® Camlarda Uzman Optisyen Danışmanlığı
Lens Optik, HOYA'nın orijinal MiYOSMART camlarını uzman optisyen danışmanlığı eşliğinde sunar. Çocuğunuzun göz doktoru tarafından verilen güncel reçetesi, yüz ölçüleri ve kullanım alışkanlıkları doğrultusunda uygun cam ve çerçeve seçimi konusunda destek sağlıyoruz.
Hemen Ara: 0552 998 20 56
Neden MiYOSMART®?
Okul & Ders Çalışma
Çocuğun reçetesine uygun net görüş sağlarken gün boyunca miyopi kontrol teknolojisinin kullanılmasına olanak sağlar.
Ekran Kullanımı
MiYOSMART ekran kullanımının olumsuz etkilerini ortadan kaldırmaz. Uzun süreli yakın çalışma sırasında düzenli mola verilmesi ve ekran süresinin dengelenmesi önemlidir.
Açık Hava
Miyopi yönetiminin bir parçası olarak çocukların düzenli şekilde açık havada vakit geçirmesi desteklenmelidir.
HOYA MiYOSMART camlar hakkında detaylı bilgi almak ve çocuğunuz için reçeteye uygun cam ve çerçeve seçeneklerini değerlendirmek için Lens Optik mağazamızla iletişime geçebilirsiniz.
Uzman optisyenimiz cam seçimi, çerçeve uyumu ve optik merkezleme konusunda yardımcı olabilir. Miyopi tanısı, uygulanacak miyopi kontrol yöntemi ve takip programı için göz doktorunuza danışmanız gerekir.
MiYOSMART Hakkında Sık Sorulan Sorular
MiYOSMART nedir?
MiYOSMART, HOYA tarafından çocuklarda miyopi ilerlemesini yönetmeye yardımcı olmak amacıyla geliştirilen ve D.I.M.S. teknolojisini kullanan özel bir gözlük camıdır.
MiYOSMART miyopiyi ne kadar yavaşlatır?
İki yıllık randomize kontrollü klinik çalışmada D.I.M.S. cam kullanan çocuklarda miyopi ilerlemesi standart tek odaklı gözlük camı kullanan çocuklara göre ortalama %52 daha yavaş, aksiyel uzama ise yaklaşık %62 daha az gerçekleşmiştir.
MiYOSMART miyopiyi tamamen durdurur mu?
Hayır. MiYOSMART her çocukta miyopinin tamamen durmasını garanti etmez. Amaç miyopi ilerlemesini ve gözün aksiyel uzamasını yavaşlatmaya yardımcı olmaktır.
MiYOSMART göz numarasını düşürür mü?
MiYOSMART'ın temel amacı mevcut miyopiyi ortadan kaldırmak veya göz numarasını düşürmek değildir. Cam çocuğun mevcut refraksiyon kusurunu düzeltirken gelecekteki ilerleme hızını azaltmaya yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.
MiYOSMART kaç yaşında kullanılabilir?
Uygunluk yalnızca yaş üzerinden belirlenmemelidir. Çocuğun mevcut miyopisi, ilerleme hızı, göz gelişimi ve doktor değerlendirmesi birlikte dikkate alınmalıdır.
MiYOSMART'ın temel klinik çalışmalarından biri başlangıçta 8–13 yaş arasındaki çocuklarda gerçekleştirilmiştir.
MiYOSMART ne kadar süre kullanılmalı?
Kullanımın ne zaman sonlandırılacağına sabit bir yaş üzerinden karar verilmemelidir. Miyopinin stabil hale gelip gelmediği ve gözün büyüme süreci göz doktoru tarafından takip edilmelidir.
MiYOSMART günde kaç saat kullanılmalı?
MiYOSMART günlük kullanım için tasarlanmıştır. Çocuğun gözlüğü ne kadar süre kullanması gerektiği göz doktorunun ve optik uzmanın önerileri doğrultusunda belirlenmelidir.
MiYOSMART kullanırken numara yine artabilir mi?
Evet. Miyopi kontrol camı kullanılması göz numarasının kesinlikle artmayacağı anlamına gelmez. Klinik çalışmalar ortalama ilerleme hızının azaltılabildiğini göstermektedir.
MiYOSMART camların 6 yıllık klinik verisi var mı?
Evet. D.I.M.S. teknolojisiyle ilgili altı yıllık takip çalışması bulunmaktadır. Uzun dönem sonuçları teknolojinin miyopi kontrol etkisinin yıllar içerisinde nasıl devam ettiğini değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır.
MiYOSMART'ın 8 yıllık verisi var mı?
Evet. HOYA, D.I.M.S. teknolojisiyle ilgili sekiz yıllık takip çalışmasına ilişkin sonuçları da bilimsel toplantılarda paylaşmıştır.
MiYOSMART Türkiye'deki çocuklarda araştırıldı mı?
Evet. Türkiye'deki miyop çocukların değerlendirildiği retrospektif bir çalışmada D.I.M.S. cam kullanan grupta standart tek odaklı cam grubuna kıyasla miyopi ilerlemesi ve aksiyel uzamada daha düşük değişimler bildirilmiştir.
MiYOSMART iQ nedir?
MiYOSMART iQ, HOYA'nın mevcut D.I.M.S. teknolojisini temel alarak geliştirdiği yeni nesil miyopi kontrol gözlük camıdır. Yeni üründe DIMS TED adı verilen geliştirilmiş bir optik tasarım kullanılmaktadır.
MiYOSMART ile MiYOSMART iQ aynı ürün mü?
Hayır. MiYOSMART iQ, klasik MiYOSMART D.I.M.S. teknolojisinin üzerine geliştirilen yeni nesil bir üründür. Ürünlerin teknik özellikleri, bulunabilirliği ve kullanım seçenekleri birbirinden farklı olabilir.
MiYOSMART kullanırken ekran süresi önemli mi?
Evet. MiYOSMART kullanılması uzun süreli ve kesintisiz ekran kullanımının etkilerini ortadan kaldırmaz. Çocuğun yakın çalışma alışkanlıkları, ekran süresi ve açık hava aktiviteleri miyopi yönetiminin diğer unsurlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
MiYOSMART cam fiyatı ne kadar?
MiYOSMART fiyatları reçete, cam özellikleri, kaplama seçenekleri ve güncel ürün koşullarına göre değişebilir.
Güncel fiyat ve uygulama bilgisi için 0552 998 20 56 numaralı telefondan Lens Optik ile iletişime geçebilirsiniz.
Önemli Bilgilendirme:
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi tanı, tedavi veya kişiye özel sağlık önerisi niteliğinde değildir. Çocuklarda miyopi tanısı, uygun miyopi kontrol yöntemi ve takip programı göz doktoru tarafından belirlenmelidir. Klinik araştırmalarda bildirilen ortalama sonuçlar her çocukta aynı etkinin görüleceğini garanti etmez.
Son güncelleme: Eylül 2026. İçerik, HOYA MiYOSMART ve D.I.M.S. teknolojisi hakkında yayımlanan güncel klinik veriler doğrultusunda güncellenmiştir.
