CYL, astigmatizmanın düzeltilmesi için gereken silindirik gücü ifade eder. AXIS ise silindirik gücün gözde hangi açıya göre yerleşeceğini gösteren derece bilgisidir. Kısaca CYL astigmat miktarını, AXIS astigmat yönünü anlatır.
Kontakt lens reçetelerinde SPH, BC, DIA, CYL ve AXIS gibi farklı kısaltmalar bulunabilir. SPH miyop ya da hipermetrop numarasını, BC lensin eğriliğini, DIA çap ölçüsünü gösterir. CYL ve AXIS değerleri ise astigmatizması olan kullanıcılar için devreye girer. Astigmatizma, kornea ya da göz merceğinin her yönde eşit kavisli olmamasıyla ilişkilidir. Görüntü tek odakta toplanmadığında yazılar gölgeli, ışıklar dağınık, uzak ya da yakın görüş daha yorgun hissedilebilir.
Torik kontakt lensler astigmatizma için tasarlanır. Standart küresel lenslerden farklı olarak belirli bir yönde durmaları gerekir. Lens gözde dönerse görüntü bulanıklaşabilir. CYL ve AXIS değerleri tam da burada anlam kazanır. Reçetedeki iki bilgi doğru okunmadığında, lens numarası aynı olsa bile görüş istenen rahatlığı vermeyebilir.
CYL Değeri Nedir?
CYL, cylinder kelimesinin kısaltmasıdır ve astigmatizma düzeltme gücünü gösterir. Reçetede genellikle eksi değerle yazılır. Örneğin CYL -0.75, CYL -1.25 ya da CYL -2.00 gibi ölçüler görülebilir. Sayı büyüdükçe astigmatizma için gereken düzeltme gücü artar.
CYL değeri olmayan reçetelerde astigmatizma düzeltmesi gerekmeyebilir. Fakat gözlük reçetesi ile kontakt lens reçetesi birebir aynı kabul edilmez. Kontakt lens gözün üzerinde durduğu için ölçü ve uyum farklı hesaplanır. Gözlükte var olan küçük astigmat değerleri bazen lense yansıtılmayabilir, bazen de torik lensle düzeltilmesi gerekir. Karar kişisel göz yapısına, görme kalitesine ve uzman değerlendirmesine göre verilir.
Yanlış CYL değeri, kullanıcıda bulanık görme, göz yorgunluğu, baş ağrısı ya da okurken harflerin gölgeli görünmesi gibi şikayetlere yol açabilir. Lens rahat dursa bile görüntü yeterince keskin olmayabilir. Astigmatizma ölçüsü hafife alınmamalıdır. Küçük farklar bile ekran kullanımında, gece araç sürerken ya da uzun süre kitap okurken belirgin hale gelebilir.
AXIS Değeri Ne Anlama Gelir?
AXIS, astigmatizmanın hangi açıdan düzeltileceğini gösteren derece bilgisidir. Reçetelerde 0 ile 180 arasında bir sayı olarak yer alır. Örneğin AXIS 10, AXIS 90 ya da AXIS 180 gibi yazılabilir. Derece değeri, silindirik gücün gözde doğru eksene oturması için kullanılır.
Torik lenste AXIS değeri doğru yerleşmezse görüntü dalgalanabilir. Lens göz kırpma sırasında hafif hareket eder ve tekrar doğru pozisyona gelmelidir. Göz üzerinde fazla dönen lens, astigmat düzeltmesini tam yapamaz. Kullanıcı bir an keskin, bir an bulanık görebilir. Harflerin çevresinde gölge oluşması ya da ışıkların uzaması da yaşanabilir.
AXIS değeri kişinin göz yapısına göre belirlenir. Başkasının reçetesindeki dereceyi denemek doğru değildir. Aynı CYL değerine sahip iki kişide AXIS farklı olabilir. Bir kullanıcıda 20 derece uygunken başka bir kullanıcıda 170 derece gerekebilir. Reçetedeki sayı küçük bir ayrıntı gibi görünse de torik lensin görme kalitesinde belirleyici görev üstlenir.
CYL AXIS Değerleri Lens Seçimini Nasıl Etkiler?
CYL ve AXIS değerleri, astigmatizma için üretilen torik lens seçiminin temel parçalarıdır. Her lens markası her CYL ve AXIS kombinasyonunu üretmeyebilir. Kullanıcı bazen reçetedeki değere en yakın seçenekle karşılaşır. Böylesi durumlarda kendi başına seçim yapmak yerine göz sağlığı alanında yetkili kişiden görüş almak gerekir.
Lens seçerken sadece marka, numara ya da fiyat üzerinden ilerlemek riskli olabilir. Torik lenslerde stabilizasyon tasarımı, kenar yapısı, su oranı ve materyal de deneyimi etkiler. Aynı ölçüye sahip iki farklı lens gözde farklı hissedilebilir. Bir lens daha çabuk merkezlenirken diğeri göz kırpma sonrası dönme yapabilir.
Renkli lens tercih eden astigmat kullanıcıları, ürünün torik yapıda olup olmadığına bakmalıdır. Her renkli ürün astigmat düzeltmesi vermez. Şeffaf lens seçeneklerinde de reçete değerleri dikkatle okunmalıdır. Estetik görünüm ya da pratik kullanım isteği, görme kalitesinin önüne geçmemelidir.
İlk kez torik lens kullanacak kişilerde deneme lensi süreci faydalıdır. Lens takıldıktan sonra uzman, gözdeki duruşu ve dönüş miktarını kontrol eder. Kullanıcı da gün içindeki batma, bulanıklık, kuruluk ya da kayma hissini paylaşır. Doğru lens seçimi, reçete bilgisiyle göz üzerindeki gerçek uyumun birlikte görülmesiyle daha sağlıklı yapılır.
Reçetede CYL AXIS Okurken Nelere Dikkat Edilir?
Reçetede CYL ve AXIS değerleri sağ ve sol göz için ayrı ayrı yazılır. Sağ gözdeki astigmat ölçüsü ile sol gözdeki değer aynı olmayabilir. Sipariş verirken OD ve OS ayrımına dikkat etmek gerekir. OD sağ gözü, OS sol gözü gösterir. Değerlerin karıştırılması, lensin yanlış göze takılmasına ya da hatalı ürün alınmasına yol açabilir.
Kontakt lens reçetesi güncel olmalıdır. Eski reçeteyle lens almak, göz numarası değiştiyse konforsuz bir deneyim yaratabilir. Görüşte ani bulanıklık, sık göz yorgunluğu, baş ağrısı ya da gece ışıklarında dağılma hissi varsa yeni muayene gerekebilir. Ekran başında uzun süre kalan kişilerde kuruluk hissi de lens deneyimini değiştirebilir.
Lens kutusundaki CYL ve AXIS değerleri reçeteyle karşılaştırılmalıdır. Üründe yazan değerler farklıysa lens kullanılmadan kontrol edilmelidir. Küçük derece farkları bazen tolere edilebilir görünse de kişisel karar vermek doğru yol değildir. Torik lenslerde ölçü uyumu, rahat görüşün temelidir.
CYL astigmatizma gücünü, AXIS düzeltmenin yönünü belirtir. İki değer doğru belirlendiğinde torik lens daha dengeli görüş verir. Kullanıcı reçetesini doğru okumalı, ürün bilgilerini karşılaştırmalı ve rahatsızlık yaşadığında vakit kaybetmeden uzman kontrolüne gitmelidir.
