Verteks mesafesi, gözlük camının arka yüzeyi ile korneanın ön yüzeyi arasındaki uzaklığı ifade eder. Kontakt lens göz yüzeyine çok daha yakın konumlandığı için gözlük reçetesindeki numara her zaman doğrudan lense aktarılmaz. Fark düşük diyoptrilerde küçük kalırken yaklaşık ±4.00 D ve üzerindeki güçlerde belirginleşir. Miyop ve hipermetrop reçetelerinde dönüşüm yönü farklıdır. Lens seçimi yapılırken numaranın yanında kornea yapısı, ölçüler ve deneme değerlendirmesi de hesaba katılır. Kişisel ölçüm profesyonel muayeneyle mutlaka doğrulanır.
Verteks Mesafesi Nedir?
Gözlük camı korneadan genellikle yaklaşık 12 ile 14 mm uzakta durur. Kontakt lens ise kornea üzerinde yer aldığı için optik düzlem değişir. Lens göze yaklaştığında gözün karşılaştığı etkili kırma gücü de değişebilir. Optik uygulamada söz konusu fark, gözlük reçetesini kontakt lens başlangıç gücüne çevirirken verteks dönüşümü ile hesaplanır. Yaklaşık ±4.00 D ve üzerindeki meridyenlerde verteks düzeltmesinin hesaba katılması önerilir. Daha düşük numaralarda fark çoğu zaman 0.25 D üretim basamağının altında kalabilir. Yüksek numaralarda ise gözlük ve kontakt lens değerinin birebir eşit olmaması olağandır.
Verteks Mesafesi Lens Numarasını Nasıl Değiştirir?
Miyop reçetede gözlük camı korneaya yaklaştırıldığında gereken eksi güç azalır. Örneğin 12 mm verteks kabulüyle -8.00 D gözlük değeri yaklaşık -7.25 D kontakt lens başlangıç gücüne karşılık gelebilir. Artı reçetelerde yön tersine döner. Yüksek hipermetropide kornea düzlemine geçerken daha fazla artı güç gerekebilir. Farkın büyüklüğü reçete gücü arttıkça artar. -2.00 D gibi düşük bir miyopide değişim pratik seçimde fark yaratmayabilirken -8.00 D seviyesinde çeyrek diyoptriden daha büyük sapma görülebilir. Reçete dönüşümü yapılırken sağ ve sol göz ayrı hesaplanır.
Gözlük Numarası ile Lens Numarası Neden Farklı Olabilir?
Gözlük reçetesi ile kontakt lens reçetesi farklı ölçüm ve uyum parametreleri içerir. Verteks etkisi sebeplerden biridir. Kontakt lens seçiminde taban eğrisi, çap, materyal, kullanım planı ve gerektiğinde silindir ile aks değerleri de yer alır. Astigmatlı reçetelerde yüksek güç söz konusuysa iki ana meridyen ayrı ayrı verteks düzeltmesine ihtiyaç duyabilir. Üretici rehberleri, herhangi bir ana meridyende güç 4.00 D seviyesini aştığında kornea düzlemine dönüşüm yapılabileceğini belirtir. Renkli lens kullanmak isteyen kişide kozmetik tercih, optik hesap ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Verteks Dönüşümü Nasıl Hesaplanır?
Temel formül Fc = Fs / (1 - d × Fs) şeklindedir. Fs gözlük düzlemindeki gücü, Fc kornea düzlemindeki başlangıç gücünü, d ise metre cinsinden mesafe değişimini ifade eder. 12 mm için d değeri 0.012 olarak alınır. Hesaplanan rakam, mevcut lens üretim basamaklarına göre yuvarlanır. Örneğin -6.00 D gözlük reçetesinde 12 mm üzerinden yapılan hesap yaklaşık -5.60 D verir. Ticari lensler çoğunlukla 0.25 D basamaklarla üretildiği için başlangıç seçimi yaklaşık -5.50 veya -5.75 D çevresinde olabilir. Hangi değerin daha uygun olduğu göz üzerindeki deneme ve görme değerlendirmesiyle belirlenir.
Verteks Mesafesi Hangi Numaralarda Daha Kritik Hale Gelir?
Yaklaşık ±4.00 D ve üzerindeki reçetelerde verteks etkisi daha belirgin hale gelir. CooperVision eğitim materyalinde de dönüşümün ±4.00 D ve üzerindeki güçlerde hesaba katılması gerektiği belirtilir. Yüksek miyopide kontakt lens numarası gözlük numarasına göre daha az eksi olabilir. Yüksek hipermetropide ise gereken artı güç yükselme eğilimindedir. Verteks dönüşümü başlangıç noktası verir. Kontakt lensin korneada duruşu, hareketi, merkezlenmesi ve görüş kalitesi deneme sırasında değerlendirilir. Reçete yüksekse küçük bir ölçüm farkı bile seçilecek gücü değiştirebilir. Gözlük reçetesinden kontakt lense geçiş, göz hekimi veya kontakt lens uygulama yetkinliği bulunan uzman tarafından planlanmalıdır.
